{"id":447184,"date":"2021-12-27T15:35:14","date_gmt":"2021-12-27T12:35:14","guid":{"rendered":"https:\/\/alegria-realestate.com\/?p=447184"},"modified":"2025-08-14T21:30:32","modified_gmt":"2025-08-14T18:30:32","slug":"spanish-santa-claus-and-other-new-year-characters-in-spain","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alegria-realestate.com\/pl\/articles\/life-in-spain\/spanish-santa-claus-and-other-new-year-characters-in-spain","title":{"rendered":"Hiszpa\u0144ski Miko\u0142aj i inne postacie noworoczne w Hiszpanii"},"content":{"rendered":"

Bo\u017ce Narodzenie i Nowy Rok w Hiszpanii to czas tajemnicy, magii i oczywi\u015bcie prezent\u00f3w. A je\u015bli w Rosji dzieci z zapartym tchem czekaj\u0105 na \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja z wnuczk\u0105 Snegurochk\u0105, w USA wraz z wieloma krajami Europy Zachodniej i Australii – \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj, w Chinach – Sho Hina, w Finlandii – Joulupukki, to hiszpa\u0144ski podobny charakter nazywa si\u0119 Papa Noel i czekaj\u0105 z nie mniejszym entuzjazmem. Najciekawsze jest to, \u017ce dla ma\u0142ych Hiszpan\u00f3w nie jest to bynajmniej jedyny dawca prezent\u00f3w: w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kraju maj\u0105 swoje postacie \u2013 cz\u0119sto niesamowicie kolorowe i zabawne \u2013 o tym powiemy w naszym dzisiejszym artykule. Poniewa\u017c \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj jest uwa\u017cany za najpopularniejszego bohatera \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia i Nowego Roku na ca\u0142ym \u015bwiecie, zacznijmy od jego hiszpa\u0144skiego odpowiednika.<\/p>\n

Hiszpa\u0144ski \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj – Papa Noel (Papa Noel) <\/h2>\n

\"Hiszpa\u0144ski Papa Noel to niski, brzuszny staruszek z rumie\u0144cem na ca\u0142ym policzku, ubrany w czerwony garnitur i z d\u0142ug\u0105 bia\u0142\u0105 brod\u0105: podobny wygl\u0105d ukochanego bo\u017conarodzeniowego bohatera zna prawie ka\u017cde hiszpa\u0144skie dziecko. Chcesz pozna\u0107 legend\u0119 o jego pochodzeniu? Historia ma g\u0142\u0119bokie korzenie i opowiada o pewnym Nicholasie de Bari (Nicol\u00e1s de Bari), kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej sta\u0142 si\u0119 znany jako \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj. Urodzi\u0142 si\u0119 w IV wieku w szlacheckiej i zamo\u017cnej rodzinie w licyjskim mie\u015bcie Patara, po\u0142o\u017conym na terenie wsp\u00f3\u0142czesnej Turcji. Od wczesnego dzieci\u0144stwa Nicholas wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i hojno\u015bci\u0105 wobec upo\u015bledzonych, zawsze staraj\u0105c si\u0119 im pom\u00f3c najlepiej jak potrafi\u0142. B\u0119d\u0105c bardzo m\u0142odym ch\u0142opiec straci\u0142 rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy padli ofiar\u0105 bezwzgl\u0119dnej zarazy, w wyniku kt\u00f3rej sta\u0142 si\u0119 spadkobierc\u0105 du\u017cej fortuny. Jednak bogactwo nie przemawia\u0142o do niego: w wieku 19 lat Miko\u0142aj postanowi\u0142 rozda\u0107 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek najbardziej potrzebuj\u0105cym i uda\u0107 si\u0119 ze swoim wujem do miasta Myra (stolicy staro\u017cytnej Licji), aby po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 kap\u0142a\u0144stwu. Tam Miko\u0142aj z \u0142atwo\u015bci\u0105 awansowa\u0142 do rangi arcybiskupa, a jego osobowo\u015b\u0107 by\u0142a czczona w Turcji, Grecji i Rosji. Uwa\u017cano go tak\u017ce za patrona \u017ceglarzy, poniewa\u017c wed\u0142ug legendy b\u0119d\u0105c w \u015brodku straszliwej burzy na pe\u0142nym morzu i czuj\u0105c si\u0119 zagubieni, \u017ceglarze zacz\u0119li modli\u0107 si\u0119 do tego \u015bwi\u0119tego, a woda wok\u00f3\u0142 nich uspokoi\u0142a si\u0119. \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj (San Nicol\u00e1s) zmar\u0142 6 grudnia 345 r. Poniewa\u017c data ta okaza\u0142a si\u0119 mistycznie bliska Bo\u017cego Narodzenia, zdecydowano, \u017ce ta akurat \u015bwi\u0119ta jest idealn\u0105 postaci\u0105 do rozdawania prezent\u00f3w i s\u0142odyczy dobrze wychowanym dzieciom na Bo\u017ce Narodzenie. Od VI wieku na jego cze\u015b\u0107 zacz\u0119to budowa\u0107 \u015bwi\u0105tynie, a w 1087 jego szcz\u0105tki przewieziono do w\u0142oskiego miasta Bari, gdzie \u015bwi\u0119ty znany jest jako San Nicola di Bari, a w Rosji nazywany by\u0142 nikim innym jak Miko\u0142ajem Cudotw\u00f3rca. Do relikwii \u015bwi\u0119tego spoczywaj\u0105cych w bazylice \u015bw. Miko\u0142aja w Bari nap\u0142yw pielgrzym\u00f3w nie wysycha przez ca\u0142y rok. Jest ich szczeg\u00f3lnie du\u017co z naszego kraju, dzi\u0119ki czemu miejsce to zacz\u0119to nawet nazywa\u0107 \u201erosyjskim miastem\u201d. W XII wieku zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 tradycje katolickie zwi\u0105zane z imieniem \u015bw. Miko\u0142aja. Szybko rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 w ca\u0142ej Europie i do XVII wieku holenderscy emigranci przenie\u015bli ten zwyczaj do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie do dzi\u015b domowe ciasteczka lub ciasto ze szklank\u0105 mleka pozostawia si\u0119 na noc jako pocz\u0119stunek dla \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, nazwa \u201e\u015awi\u0119ty Miko\u0142aj\u201d powsta\u0142a z powodu brzmienia imienia \u015bwi\u0119tego w j\u0119zyku niemieckim – San Nikolaus – tak wysz\u0142o \u201eKlaus\u201d. W historii wygl\u0105d \u015bw. Miko\u0142aja z Bari, \u015bw. Miko\u0142aja czy Miko\u0142aja Cudotw\u00f3rcy znacznie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od tego, co przypisuje si\u0119 mu dzisiaj: mia\u0142 szczup\u0142e rysy i wysoki wzrost. A fakt, \u017ce dzi\u015b jest powszechnie przedstawiany z torb\u0105 i ma siln\u0105 reputacj\u0119 jako dawca, wi\u0105\u017ce si\u0119 z jedn\u0105 z otaczaj\u0105cych go legend. W dawnych czasach m\u00f3wiono, \u017ce pewnego dnia nasz \u015bwi\u0119ty dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce jeden z jego s\u0105siad\u00f3w zamierza sprzeda\u0107 pi\u0119kno\u015b\u0107 swoich trzech c\u00f3rek, bo nie ma dla nich pieni\u0119dzy na posag. Wtedy \u015bw. Miko\u0142aj postanowi\u0142 potajemnie wrzuci\u0107 do ich domu worek z\u0142otych monet. Rozradowany ojciec m\u00f3g\u0142 dzi\u0119ki temu z \u0142atwo\u015bci\u0105 wyda\u0107 za m\u0105\u017c najstarsz\u0105 c\u00f3rk\u0119. To samo sta\u0142o si\u0119 z drug\u0105 c\u00f3rk\u0105. Gdy przysz\u0142a kolej na najm\u0142odszego, ojciec postanowi\u0142 wypatrywa\u0107 hojnego darczy\u0144cy i rozpoznawszy Miko\u0142aja rzuci\u0142 si\u0119 do jego st\u00f3p, aby podzi\u0119kowa\u0107 mu za uratowanie rodziny przed ha\u0144b\u0105. Ale poprosi\u0142 starca, aby nie podawa\u0142 swojego imienia i nie ujawnia\u0142 wszystkim swoich dobrych uczynk\u00f3w. Wed\u0142ug legendy, gdy \u015bw. Miko\u0142aj wrzuci\u0142 do domu worek z monetami, przypadkowo wpad\u0142 on do po\u0144czochy wisz\u0105cej przy kominku, by wysch\u0142a: dzi\u0119ki temu narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, aby w po\u0144czochach rzuca\u0107 dzieciom prezenty \u015bwi\u0105teczne. Sk\u0105d jednak wzi\u0119\u0142a si\u0119 historia o saniach, reniferach i Miko\u0142aju p\u0119dz\u0105cych po niebie z pud\u0142ami prezent\u00f3w? I tak by\u0142o. W 1823 r. angielski pisarz Clement Moore napisa\u0142 wiersz \u201eWizyta \u015bw. Miko\u0142aja\u201d, przedstawiaj\u0105cy \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja lec\u0105cego po niebie na magicznych saniach prowadzonych przez jego wiernego jelenia \u2013 Rudolfa, Blitzena (B\u0142yskawic\u0119), Vixena (Z\u0142o), Dondera (Dumpty), Dancer (Tancerz), Dasher (Osza\u0142amiaj\u0105ca), Komet (Cometa), Cupid (Amorek) i Prencer (Prancing). Przed t\u0105 prac\u0105 Miko\u0142aj rozdawa\u0142 swoje prezenty pieszo lub konno. Uwa\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Amerykanie nadali obecny wygl\u0105d g\u0142\u00f3wnej noworocznej postaci. W 1931 roku firma Coca Cola Company zleci\u0142a rysownikowi Thomasowi Nastowi narysowanie \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja do kampanii bo\u017conarodzeniowej w spos\u00f3b, kt\u00f3ry by\u0142by bli\u017cszy ludziom. I tak pojawi\u0142 si\u0119 \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj ubrany w czerwono-bia\u0142y garnitur, z szerokim paskiem i czarnymi butami, co jest nadal najbardziej rozpoznawalnym opisem jego postaci. Ta przemiana sprawi\u0142a, \u017ce \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj sta\u0142 si\u0119 nie tylko uroczym bo\u017conarodzeniowym bohaterem, ale tak\u017ce pot\u0119\u017cn\u0105 mark\u0105 reklamow\u0105 \u2013 gwarancj\u0105 sukcesu, kt\u00f3r\u0105 r\u00f3\u017cne firmy zacz\u0119\u0142y wykorzystywa\u0107 w Bo\u017ce Narodzenie, aby przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 dzieci do swoich produkt\u00f3w. Tak wi\u0119c \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj sta\u0142 si\u0119 najsilniejsz\u0105 mark\u0105 na \u015bwiecie, kt\u00f3ra jest nieustannie wykorzystywana do promowania turystyki \u015bwi\u0105tecznej. C\u00f3\u017c, dzi\u015b \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj lub Papa Noel mieszka w swojej rezydencji w Laponii, w miejscowo\u015bci Rovaniemi. Co roku o zmroku 24-25 grudnia \u0142aduje do wielkiej torby mn\u00f3stwo prezent\u00f3w i wyrusza w swoj\u0105 magiczn\u0105 podr\u00f3\u017c dooko\u0142a \u015bwiata, dyskretnie rzucaj\u0105c pod choink\u0119 dzieciom prezenty. Ale nadszed\u0142 czas, aby pozna\u0107 inne postacie, kt\u00f3re tak samo uwielbiaj\u0105 robi\u0107 prezenty \u015bwi\u0105teczne.<\/p>\n

Kaga Tio (Caga Tio) <\/h2>\n

\"Hiszpa\u0144ski W Katalonii istnieje zabawna i staro\u017cytna tradycja, kt\u00f3ra ma miejsce w okresie Bo\u017cego Narodzenia, aby przynie\u015b\u0107 do domu specjalny \u015bwi\u0105teczny dziennik zwany \u201eKaga Tio\u201d lub \u201eFer Cagar el Tio\u201d (Ti\u00f3 = Tiz\u00f3n, podpalacz). Ta niezwyk\u0142a posta\u0107 sk\u0142ada si\u0119 z torsu, dw\u00f3ch przednich n\u00f3g oraz g\u0142owy, na kt\u00f3rej rysuje si\u0119 oczy, brwi i nos. Kaga Tio jest ozdobiony typowym katalo\u0144skim nakryciem g\u0142owy – barretin\u0105, a do tego jest ubrany w koc, \u017ceby nie zamarz\u0142. W dniach przed przesileniem zimowym (tradycja ma poga\u0144skie korzenie, kt\u00f3re ostatecznie przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia) najmniejsi mieszka\u0144cy domu zaczynaj\u0105 pilnie karmi\u0107 Tio: uwa\u017ca si\u0119, \u017ce im wi\u0119cej \u201ezje\u201d, tym lepiej, bo on b\u0119dzie dla nich bardziej hojny. Zwykle dzieci karmi\u0105 swoje k\u0142ody tym, co zosta\u0142o z ich w\u0142asnych posi\u0142k\u00f3w (dobry pow\u00f3d, by nie je\u015b\u0107 tego, czego nie chc\u0105), cz\u0119sto otrzymuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c resztki owoc\u00f3w, sk\u00f3rki itp. To, co Tio \u201enie jad\u0142\u201d, rodzice wyrzucaj\u0105. Zgodnie ze starym zwyczajem, po kolacji w Wigili\u0119, ca\u0142a rodzina zebra\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 Tio, a bela otrzymana od dzieci uderze\u0144 lask\u0105 przy akompaniamencie komicznych piosenek. Spod koca Tio \u201ewypr\u00f3\u017cnia\u0142\u201d drobne upominki (najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to s\u0142odycze, gofry, nugat itp.), co pozwoli\u0142o zapewni\u0107 dzieciom s\u0142odycze na wszystkie \u015bwi\u0119ta. Tio bito do momentu pojawienia si\u0119 cebuli lub w\u0119gla, co wskazywa\u0142o na zako\u0144czenie \u201eprocedury\u201d. Jak powsta\u0142a ta niezwyk\u0142a tradycja? Hiszpa\u0144ski pedagog i pisarz Joan Soler i Amigo w swojej Encyclopedia of Folk Fiction of Catalonia – Enciclop\u00e8dia de la fantasia popular catalana (1998) m\u00f3wi nam, \u017ce Tio w postaci, w jakiej go znamy, spopularyzowa\u0142 si\u0119 dopiero w XVIII wieku. XIX wieku, kiedy dotar\u0142 do nas z g\u00f3rskich teren\u00f3w wiejskich po tereny miejskie, w tym wybrze\u017ce Katalonii. Tio pierwotnie s\u0142u\u017cy\u0142 do rozpalania ognia w palenisku, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego wiele wiek\u00f3w temu sprawowano pradawne kulty przodk\u00f3w i gotowano jedzenie. Humanizacja k\u0142ody opiera si\u0119 na w\u0142asnej legendzie. Wed\u0142ug niej, kiedy\u015b w wiejskim domu znajduj\u0105cym si\u0119 w miejscowo\u015bci Sant Quinti de Mediona (dzielnica Alt Pened\u00e8s w prowincji Barcelona) w kominku pojawi\u0142 si\u0119 gadaj\u0105cy dziennik. W\u0142a\u015bciciele wyci\u0105gn\u0119li go (wed\u0142ug niekt\u00f3rych wersji by\u0142o a\u017c pi\u0119\u0107 k\u0142\u00f3d, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na Tio) i stwierdzili, \u017ce wygl\u0105da jak ma\u0142y cz\u0142owieczek. Tio poinformowa\u0142 w\u0142a\u015bcicieli, \u017ce w ich domu jest skarb, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105 musieli da\u0107 \u017cebrakowi, kt\u00f3ry zapuka do ich drzwi nast\u0119pnego dnia, w Bo\u017ce Narodzenie. Pos\u0142uchali go i wykonali rozkaz. Od tego momentu Tio wni\u00f3s\u0142 dobrobyt do tego domu i ka\u017cde Bo\u017ce Narodzenie dawa\u0142 wszystkim mieszka\u0144com domu to, czego potrzebowali do \u015bwi\u0119towania. W szerszym znaczeniu, El Ti\u00f3 de Nadal by\u0142 pierwotnie du\u017c\u0105 k\u0142od\u0105, kt\u00f3ra p\u0142on\u0119\u0142a w domowym kominku i dawa\u0142a ciep\u0142o, \u015bwiat\u0142o i mo\u017cliwo\u015b\u0107 przygotowania \u015bwi\u0105tecznego posi\u0142ku. Chocia\u017c Kaga Tio jest uwa\u017cana za bo\u017conarodzeniow\u0105 posta\u0107 Katalonii, ta tradycja jest r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lna w Aragonii i Andorze, a tak\u017ce w niekt\u00f3rych miejscach w prowincji Walencja i Majorka. A tak\u017ce legendy o bo\u017conarodzeniowym dzienniku istnia\u0142y w krajach skandynawskich w \u015bredniowieczu i w Anglii oko\u0142o XVIII wieku.<\/p>\n

Caganer (Caganer) <\/h2>\n

\"Hiszpa\u0144ski Caganer to kolejna charakterystyczna i charakterystyczna figurka bo\u017conarodzeniowa popularna w Katalonii. A wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tego, \u017ce pewnego dnia, w przeddzie\u0144 odleg\u0142ego Bo\u017cego Narodzenia 1223 roku, \u015bw. Szopka\u201d lub \u201ebelen\u201d. Pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 sukcesem i wieki p\u00f3\u017aniej, na pocz\u0105tku XVII wieku, nie tylko instytucje religijne, ale tak\u017ce arystokratyczne domy Europy zacz\u0119\u0142y montowa\u0107 na ulicach miast wielkie monumentalne lulki, kt\u00f3re odwiedza\u0142a licznie publiczno\u015b\u0107. Potem zwyczaj rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na wioski, a jasne elementy katalo\u0144skiego Betlejem sta\u0142y si\u0119 niezwykle popularne. Co by\u0142o w nich niezwyk\u0142ego? Faktem jest, \u017ce opr\u00f3cz tradycyjnych postaci J\u00f3zefa i Marii, Dzieci\u0105tka Jezus, Kr\u00f3l\u00f3w Daj\u0105cych, a tak\u017ce inwentarza i malowniczych scenerii, w sielankowym obrazie by\u0142o co\u015b, co wci\u0105\u017c mo\u017cna postrzega\u0107 niejednoznacznie. Caganer to jeden z popularnych katalo\u0144skich obraz\u00f3w, przedstawiaj\u0105cy m\u0119\u017cczyzn\u0119 przykucni\u0119tego z go\u0142ymi po\u015bladkami i zaspokajaj\u0105cego swoje fizjologiczne potrzeby na \u015bwie\u017cym powietrzu w ustronnym miejscu. Cz\u0119sto jest przedstawiany w towarzystwie jakiego\u015b ciekawego w\u0105chaj\u0105cego zwierz\u0119cia. Tradycyjnie caganer jest umieszczany na luku pod mostem, za stogiem siana lub w innym ukrytym miejscu; by\u0142oby wyra\u017anym brakiem szacunku dla wierz\u0105cych, gdyby taka figura zosta\u0142a umieszczona w centralnym miejscu bo\u017conarodzeniowego pejza\u017cu, widoczna z miejsca ko\u0142yski lub na oczach tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 k\u0142ania\u0107 si\u0119 Jezusowi. W Hiszpanii cz\u0119sto mo\u017cna us\u0142ysze\u0107, jak rodzice m\u00f3wi\u0105 do swoich dzieci patrz\u0105c na belen: \u201eNo dalej, gdzie jest tu kaganer?\u201d A dziecko entuzjastycznie zaczyna szuka\u0107 zabawnego ma\u0142ego cz\u0142owieka, na pierwszy rzut oka bardzo trudno go zauwa\u017cy\u0107. Uwa\u017ca si\u0119 jednak, \u017ce ten, kto jako pierwszy b\u0119dzie mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie znale\u017a\u0107 kaganera, b\u0119dzie otoczony przez ca\u0142y rok szcz\u0119\u015bciem i sprzyjaj\u0105cymi mo\u017cliwo\u015bciami. Tradycyjna posta\u0107 kaganera, podobnie jak poprzednia posta\u0107 Kaga Tio, nosi katalo\u0144skie nakrycie g\u0142owy – barretin\u0119. Mo\u017ce by\u0107 z papierosem w ustach lub pal\u0105c fajk\u0119, realizuj\u0105c swoje naturalne potrzeby, a czasami ma w r\u0119kach kartk\u0119 papieru lub otwart\u0105 gazet\u0119, maj\u0105c\u0105 u\u0142atwi\u0107 mu czytanie, a nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0107 do jej po\u015bredniego zamiar. Caganer jest tak popularn\u0105 katalo\u0144sk\u0105 postaci\u0105, \u017ce mo\u017cna go znale\u017a\u0107 na \u015bwi\u0105tecznych p\u00f3\u0142kach w r\u00f3\u017cnych postaciach, czy to s\u0142awnego pi\u0142karza, piosenkarza, prezydenta, kr\u00f3lowej, czy nawet papie\u017ca! Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce po prostu nie ma ogranicze\u0144 w korzystaniu z tej figury! Wielu dr\u0119czy pytanie: jakie jest znaczenie postaci Kaganera? Dlaczego zosta\u0142 wprowadzony w \u015bwi\u0105teczny krajobraz i co symbolizuje? Chocia\u017c to pytanie pozostaje otwarte do dzi\u015b i istnieje wiele interpretacji, klasyczna katalo\u0144ska legenda brzmi tak: \u201e… Kiedy jasna Gwiazda wznios\u0142a si\u0119 na niebo, og\u0142aszaj\u0105c narodziny boskiego dziecka, ten znak zosta\u0142 zauwa\u017cony przez wielu. M\u0105drzy M\u0119drcy pospieszyli ze swoimi darami do Betlejem, a katalo\u0144scy ch\u0142opi pod\u0105\u017cali za nimi w ich drodze. A kiedy zwykli ludzie prawie dotarli do miasta, jednego z nich nagle rozbola\u0142 \u017co\u0142\u0105dek. Aby sobie ul\u017cy\u0107, zacz\u0105\u0142 szuka\u0107 ustronnego miejsca: pobieg\u0142 nad rzek\u0119, ale miejscowy rybak wyp\u0119dzi\u0142 go stamt\u0105d, pr\u00f3bowa\u0142 wej\u015b\u0107 do ogrodu, ale nawet wtedy ogrodnik mu uniemo\u017cliwi\u0142. W ko\u0144cu biedak rzuci\u0142 si\u0119 na pole, gdzie znalaz\u0142 d\u0142ugo wyczekiwan\u0105 samotno\u015b\u0107, aby \u201eza\u0142atwi\u0107 swoje sprawy\u201d, a inni ch\u0142opi, jego towarzysze, przyszli w tym czasie pok\u0142oni\u0107 si\u0119 nowo narodzonemu Jezusowi. W uproszczonej wersji caganer to symbol katalo\u0144skiego spokoju i pogody ducha w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach, potrafi\u0105cy pozby\u0107 si\u0119 zb\u0119dnych, nawozi\u0107 ziemi\u0119 i tym samym zapewni\u0107 dobre zbiory.<\/p>\n

Olentzero i Mari Domingi (Olentzero, Mari Domingi)<\/h2>\n

W Kraju Bask\u00f3w i Nawarrze s\u0105 ciekawe postacie, nieco przypominaj\u0105ce naszego \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja i \u015anie\u017cn\u0105 Pann\u0119, ale ich imiona to Olentzero i Marie Dominghi. To prawda, \u017ce to nie dziadek i wnuczka, ale dobroduszni ma\u0142\u017conkowie i miejscowi bohaterowie \u015bwi\u0105t odpowiedzialni za obchodzenie Bo\u017cego Narodzenia i rozdawanie prezent\u00f3w ch\u0142opcom i dziewczynkom w nocy z 24 na 25 grudnia. Tego dnia para spaceruje po ulicach, rzucaj\u0105c s\u0142odycze i inne s\u0142odycze w ch\u0142opc\u00f3w i dziewczynki, a oni mog\u0105 wys\u0142a\u0107 im listy z \u017cyczeniami. Bli\u017cej zachodu s\u0142o\u0144ca pojawia si\u0119 kilka ch\u00f3r\u00f3w, \u015bpiewaj\u0105cych bo\u017conarodzeniowe historie o Olentzero i nios\u0105cych lalk\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 go jako rozpalacza w\u0119gla drzewnego. Wraz z nadej\u015bciem zmierzchu lalka ta zostaje podpalona, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z poga\u0144sk\u0105 tradycj\u0105 obchodzenia przesilenia zimowego. Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 posta\u0107 taka jak Olentzero? W staro\u017cytno\u015bci k\u0142oda, kt\u00f3r\u0105 w Wigili\u0119 rozpalano w kominku, nazywano \u201eolentzero\u201d. Nast\u0119pnego dnia prochy z niego zosta\u0142y rozsypane przed g\u0142\u00f3wnymi drzwiami domu, aby chroni\u0107 sam dom i jego mieszka\u0144c\u00f3w przez ca\u0142y nowy rok. Ale zgodnie z mitologi\u0105 baskijsk\u0105 poganie zeszli z g\u00f3r, aby ostrzec wszystkich o przybyciu Kishmi (Kixmi to imi\u0119, kt\u00f3re poganie nadali Chrystusowi). \u0141\u0105cz\u0105c ten mitologiczny element z tradycj\u0105 palenia k\u0142ody w kominku, narodzi\u0142a si\u0119 posta\u0107 pewnej personifikowanej postaci, kt\u00f3ra zosta\u0142a przemieniona w kopalni\u0119 Olentzero. Jego historia jest opowiedziana w ten spos\u00f3b: podczas pracy w g\u00f3rach dowiedzia\u0142 si\u0119 o narodzinach Chrystusa i postanowi\u0142 natychmiast zej\u015b\u0107 na d\u00f3\u0142 i uda\u0107 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych miast, aby nie\u015b\u0107 Dobr\u0105 Nowin\u0119. W XX wieku Olentzero naby\u0142o cechy zapo\u017cyczone od innych s\u0142ynnych postaci noworocznych i bo\u017conarodzeniowych, takich jak Papa Noel, \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj czy Trzej M\u0119drcy, a tak\u017ce zacz\u0119\u0142o przynosi\u0107 prezenty ch\u0142opcom i dziewcz\u0119tom na Bo\u017ce Narodzenie. Nieco p\u00f3\u017aniej dodano do niego urocz\u0105 \u017con\u0119 Marie Domingu – kolejn\u0105 posta\u0107, kt\u00f3ra harmonijnie rozrzedza chrze\u015bcija\u0144stwo zwi\u0105zkiem z natur\u0105. Uosabia kobieco\u015b\u0107 i przesilenie zimowe, po kt\u00f3rym zaczyna si\u0119 nowy rok i rozpoczyna si\u0119 nowy naturalny cykl. Dzi\u015b ka\u017cdy ma okazj\u0119 odwiedzi\u0107 gospodarstwo Olentzero Izenaduba Basoa w Munguia, obok pi\u0119knego parku przyrody Urigen (Parque Uriguen). Dom Olentzero znajduje si\u0119 w jednej z najstarszych wiosek w Kraju Bask\u00f3w i oferuje do odkrycia ca\u0142y mitologiczny \u015bwiat.<\/p>\n