Hiszpański system opieki zdrowotnej to system mieszany, w którym współistnieją Narodowy System Zdrowia (SNS), zarządzany przez władze państwowe i wspólnot autonomicznych, oraz rozbudowana sieć prywatnych klinik i szpitali. Około 90% mieszkańców kraju korzysta z SNS, czyli zdecydowana większość. Znaczny odsetek obywateli, mając dostęp do publicznej opieki zdrowotnej, wykupuje dodatkowo prywatne ubezpieczenie medyczne. Często jest to uzasadnione, ponieważ pozwala szybciej dostać się do specjalistów.
Według WHO hiszpański system opieki zdrowotnej pod względem jakości i efektywności zajmuje 7. miejsce na świecie. W 2020 roku agencja Bloomberg uznała Hiszpanię za najzdrowszy kraj świata. Hiszpania należy do światowych liderów w dziedzinie transplantologii. Zgodnie ze Światowym Rejestrem Transplantacji Hiszpania wykonuje około 20% tego typu operacji w UE i około 6% ogólnej liczby zarejestrowanych przeszczepów na świecie.
W kraju aktywnie rozwija się medycyna genowa, medycyna rozrodu, radiologia, medycyna protonowa i nuklearna. Na badania biomedyczne państwo przeznacza rocznie około 4 mld €.
Ochrona zdrowia w Hiszpanii w liczbach
Hiszpański system opieki zdrowotnej tradycyjnie zajmuje wysokie miejsca w międzynarodowych rankingach. Średnia długość życia w Hiszpanii wynosi 83,1 roku, czyli o ponad 2 lata więcej niż średnio w Unii Europejskiej. Niewątpliwie Hiszpania, podobnie jak wiele krajów rozwiniętych, mierzy się z problemem starzenia się społeczeństwa: do 2050 roku ponad 33% ludności Hiszpanii będą stanowiły osoby powyżej 65. roku życia. Nieuchronnie doprowadzi to do wzrostu liczby chorób przewlekłych, chorób układu krążenia, nowotworów i cukrzycy. W latach 2021–2024 choroby układu krążenia odpowiadały za ponad 26% wszystkich zgonów, a choroby nowotworowe – za ponad 25%.
Mimo niezwykle wysokiego poziomu rozwoju i wyposażenia sektora medycznego problemem pozostaje nierówność w dostępie do usług medycznych w zależności od regionu i poziomu dochodów obywateli. Różnica w oczekiwanej długości życia między najlepiej i najsłabiej sytuowanymi grupami społecznymi wynosi około 5 lat. Ponadto niedobór inwestycji w niektórych regionach prowadzi do zaburzeń w dostępie do świadczeń zdrowotnych.
W Hiszpanii działa około 800 publicznych i około 450 prywatnych szpitali. Jednak niedobór personelu medycznego pozostaje jednym z kluczowych problemów, zwłaszcza w warunkach zwiększonego napływu migrantów w ciągu ostatnich pięciu lat. Na 1000 mieszkańców Hiszpanii przypada 6 lekarzy i 5,8 pielęgniarek, co jest poniżej średniej europejskiej (odpowiednio 8,2 lekarzy i 9,1 pielęgniarek). Średni wiek lekarzy zatrudnionych w publicznym sektorze medycyny przekracza 50 lat, co wskazuje na pilną potrzebę przyciągnięcia nowych młodych specjalistów.
Poziomy opieki medycznej w Hiszpanii
Podstawowa opieka zdrowotna stanowi fundament systemu opieki zdrowotnej w Hiszpanii. Jednak liczba wizyt u lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej wzrosła o 15% w ciągu ostatnich 5 lat, co w niektórych regionach wydłużyło czas oczekiwania na wizytę do 5–7 dni. W konsekwencji przeciążone zostały także oddziały ratunkowe, do których trafiają pacjenci, którzy nie zdołali szybko dostać się do swojego lekarza rodzinnego.
Specjalistyczna opieka medyczna cechuje się jeszcze większym obciążeniem. W 2022 roku średni czas oczekiwania na konsultację specjalisty wyniósł 88 dni, a na operację – 123 dni. Do końca 2024 roku wskaźniki te jeszcze wzrosły. Kolejki do niektórych specjalistów liczy się nie w dniach, lecz w miesiącach. Największe kolejki obserwuje się w ortopedii, neurologii i okulistyce. Rocznie odnotowuje się około 12 000 skarg pacjentów, z czego 40% dotyczy opóźnień w uzyskaniu świadczeń zdrowotnych.
Przypominamy, że wszystkie te dane dotyczą sektora publicznego. W prywatnych szpitalach sytuacja jest znacznie lepsza, choć latem, w okresie napływu turystów, również tam tworzą się kolejki. Niemniej z roku na rok coraz więcej obywateli wykupuje dodatkowe prywatne ubezpieczenia medyczne, które mogą pomóc w wielu sytuacjach. W Hiszpanii nie ma ograniczeń w dostępie do usług medycznych: ten sam problem można rozwiązywać równolegle w publicznej służbie zdrowia i prywatnie.
Niektóre rodzaje zezwoleń na pobyt wymagają obowiązkowego wykupienia prywatnego ubezpieczenia medycznego (na przykład zezwolenie na pobyt dla osób niezależnych finansowo bez prawa do pracy, przy zakupie nieruchomości, wiza studencka i niektóre inne). W takim przypadku cudzoziemcy-rezydenci nie mają dostępu do publicznej opieki zdrowotnej, ale mogą wybierać dowolną prywatną klinikę i specjalistów, z którymi współpracuje ich ubezpieczyciel.
Koszty opieki zdrowotnej w Hiszpanii
Łączne wydatki na ochronę zdrowia w Hiszpanii przekraczają 100 mld € rocznie, czyli około 10% PKB. W przeliczeniu na mieszkańca daje to 2 800 € rocznie, co jest o 700 € mniej niż średnia w UE (3 500 €). Główne kategorie wydatków obejmują opiekę szpitalną (42% budżetu), leki (22%) oraz opiekę ambulatoryjną (18%).
Istotnym problemem pozostaje wysoki koszt leków. I to pomimo rozwiniętego przemysłu farmaceutycznego oraz krajowej produkcji wielu preparatów. Mimo to wydatki na leki w Hiszpanii rosną z roku na rok. Osoby pracujące płacą od 40 do 60% ceny przepisanych leków. W przypadku emerytów ulga może sięgać 90%. Różnicę pokrywa państwo, a wydatki te rosną z roku na rok – średnio o 4–5% rocznie. Rząd jest zmuszony opracowywać mechanizmy obniżania kosztów, w tym regulację cen leków oraz programy racjonalnego stosowania farmaceutyków.
Wiodące kliniki w Hiszpanii
Do wiodących klinik w Hiszpanii, uznanych na arenie międzynarodowej, należą:
Hospital Clínic de Barcelona
Hospital Clínic de Barcelona jest szpitalem uniwersyteckim powiązanym z Uniwersytetem w Barcelonie. Wielokrotnie uznawano go za jedną z najlepszych placówek medycznych w Hiszpanii i na świecie. W 2020 roku magazyn Newsweek umieścił go na liście najlepszych szpitali świata: zajął pierwsze miejsce wśród hiszpańskich szpitali i znalazł się w top-25 światowego rankingu. Główne obszary:
Onkologia: szpital aktywnie uczestniczy w opracowywaniu i wytwarzaniu własnych terapii CAR-T do leczenia chorób nowotworowych, co czyni go pionierem w tej dziedzinie w Europie.
Kardiologia: oddział kardiologii jest uznawany za jeden z najlepszych na świecie dzięki swoim osiągnięciom i innowacyjnym podejściom w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego.
Hospital Vall d’Hebron
Hospital Vall d’Hebron w Barcelonie jest jednym z największych kompleksów medycznych w Hiszpanii. Jego oddział onkologiczny, zwłaszcza jednostka zajmująca się leczeniem raka piersi, jest uznawany za jeden z najlepszych w kraju. Główne obszary:
- Onkologia: szpital specjalizuje się w leczeniu raka piersi, aktywnie uczestniczy w badaniach oraz we wdrażaniu nowych metod diagnostyki i leczenia.
- Badania kliniczne: w szpitalu intensywnie prowadzi się badania kliniczne, sprzyjające wdrażaniu zaawansowanych metod leczenia.
Fundación Instituto Valenciano de Oncología (IVO)
IVO jest wyspecjalizowanym ośrodkiem onkologicznym w Walencji. Rozwija kilka obszarów: profilaktykę, diagnostykę, leczenie, badania oraz szkolenia w dziedzinie onkologii. Główne obszary:
- Onkologia: IVO znajduje się wśród 50 najlepszych ośrodków onkologicznych na świecie według magazynu Newsweek.
- Badania i szkolenia, doskonalenie metod leczenia oraz podnoszenie kwalifikacji personelu medycznego.
Hospital Universitario La Paz
Hospital Universitario La Paz w Madrycie jest znany z zaawansowanych usług medycznych i badań. Jego oddział kardiologii jest uznawany za jeden z najlepszych na świecie. Główne obszary:
- Kardiologia: oddział oferuje nowoczesne metody leczenia i rehabilitacji pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego.
- Onkologia: w 2025 r. szpital zajął 32. miejsce wśród 100 najlepszych szpitali onkologicznych świata według magazynu Newsweek; aktywnie uczestniczy w programie Europejskiej Organizacji Instytutów Onkologicznych (OECI), wdraża terapię celowaną i immunoterapię oraz przywiązuje szczególną wagę do opieki paliatywnej.
Clínica Universidad de Navarra
Clínica Universidad de Navarra z kampusami w Madrycie i Pampelunie należy do piątki najlepszych w Hiszpanii. Aktywnie uczestniczy w badaniach klinicznych i wdrażaniu nowych metod leczenia. Główne obszary:
- Onkologia: klinika wykorzystuje systemy robotyczne do małoinwazyjnych operacji, zaawansowane metody radioterapii, w tym brachyterapię i akceleratory liniowe (LINAC), indywidualne schematy leczenia oparte na profilu molekularno-genetycznym guza oraz immunoterapię.
- Okulistyka: Clínica Baviera, należąca do grupy i posiadająca kilka oddziałów w różnych regionach, specjalizuje się w chirurgii refrakcyjnej, wykonując rocznie około 180 000 operacji korekcji wzroku.
Warto także wymienić kilka innych szpitali należących do TOP-10 publicznych placówek szpitalnych w Hiszpanii, wyspecjalizowanych w różnych dziedzinach:
- Hospital Universitario Ramón y Cajal w Madrycie (okulistyka, gastroenterologia i dermatologia),
- Hospital Universitario Virgen del Rocío w Sewilli (transplantologia),
- Hospital Universitario de Bellvitge w Barcelonie (neurologia, neurochirurgia i okulistyka),
- Hospital Regional Universitario de Málaga w Maladze (neurochirurgia i chirurgia dziecięca), Hospital Universitario de Cruces w Bilbao (chirurgia ortopedyczna),
- Hospital Virgen de la Arrixaca w Murcji (transplantologia, neurochirurgia pediatryczna i hematologia).
