Rezydencja podatkowa w Hiszpanii: wyjaśniamy pojęcia

Rezydencja podatkowa jest bezpośrednio związana z obowiązkami podatkowymi: որպես jeden z najważniejszych aspektów prawnych określa, jakie podatki i w jakiej wysokości podatnik powinien płacić.

W Hiszpanii status rezydenta podatkowego nadaje Agencja Podatkowa (Agencia Tributaria) tym cudzoziemcom, którzy przebywają w kraju przez dłuższy okres w ciągu roku i/lub mają tam interesy gospodarcze. Pociąga to za sobą obowiązek zapłaty szeregu podatków oraz składania deklaracji informacyjnych. Do ustalenia rezydencji podatkowej osób prawnych stosuje się odrębne kryteria.

Rezydencja podatkowa osób fizycznych w Hiszpanii

Przy ustalaniu rezydencji podatkowej w Hiszpanii należy kierować się przepisami art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Ley 35/2006, de 28 de noviembre, del Impuesto sobre la Renta de las Personas Físicas y de modificación parcial de las leyes de los Impuestos sobre Sociedades, sobre la Renta de no Residentes y sobre el Patrimonio).

Jeżeli osoba fizyczna zostanie uznana za rezydenta podatkowego Hiszpanii, jest zobowiązana deklarować i płacić podatki od wszystkich swoich dochodów uzyskanych zarówno w Hiszpanii, jak i w każdym innym kraju świata.

Kryteria ustalania rezydencji podatkowej osób fizycznych w Hiszpanii

Uważa się, że osoba fizyczna jest rezydentem podatkowym Hiszpanii, jeżeli spełniony jest którykolwiek z poniższych warunków:

• Osoba przebywa w Hiszpanii ponad 183 dni w ciągu roku kalendarzowego. Przy ustalaniu tego okresu uwzględnia się czasowe wyjazdy z kraju, chyba że dana osoba zdoła udowodnić swoją rezydencję podatkową w innym państwie (głównym dokumentem potwierdzającym jest certyfikat rezydencji podatkowej). Jeżeli chodzi o jurysdykcje offshore, hiszpańska administracja podatkowa może zażądać dowodu, że dana osoba faktycznie przebywała na takim terytorium co najmniej 183 dni w roku kalendarzowym. Warto pamiętać, że przy ustalaniu okresu pobytu nie uwzględnia się czasowych podróży do Hiszpanii w ramach porozumień o współpracy kulturalnej lub humanitarnej z organami państwowymi Hiszpanii, wykonywanych nieodpłatnie.
• Główny ośrodek lub baza działalności gospodarczej albo interesów danej osoby znajduje się w Hiszpanii, bezpośrednio lub pośrednio. Przez ośrodek interesów gospodarczych rozumie się miejsce, w którym skoncentrowana jest główna część jej inwestycji oraz gdzie znajduje się centrum zarządzania i administracji jej działalnością. Aby uznać, że główna baza interesów gospodarczych podatnika znajduje się właśnie w Hiszpanii, nie trzeba udowadniać, że aktywa położone tutaj przewyższają aktywa w całej reszcie świata (większość bezwzględna): wystarczy, że jest ich tu więcej niż w jakimkolwiek innym państwie (większość względna).
• Ponadto hiszpańska administracja podatkowa może uznać podatnika za rezydenta podatkowego Hiszpanii, jeżeli zgodnie z powyższymi kryteriami stale mieszkają tu jego prawowity małżonek lub małżonka, z którym nie zawarto prawnego porozumienia o separacji, oraz małoletnie dzieci pozostające na jego utrzymaniu.

Jeśli chodzi o osoby fizyczne będące obywatelami Hiszpanii, które mogą potwierdzić zamieszkanie w jurysdykcji offshore przez ponad 183 dni w ciągu roku kalendarzowego, nadal są one uznawane za podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (IRPF) zarówno w okresie podatkowym, w którym nastąpiła zmiana rezydencji podatkowej, jak i w ciągu następnych czterech okresów podatkowych.

Osoba fizyczna jest uznawana za rezydenta podatkowego lub nierezydenta przez cały rok kalendarzowy, od 1 stycznia do 31 grudnia włącznie, ponieważ zmiana miejsca zamieszkania nie przerywa okresu podatkowego.

Jak oblicza się okres 183 dni

Obliczanie okresu pobytu na terytorium Hiszpanii często budzi pytania. Czy dni przyjazdu i wyjazdu z Hiszpanii są liczone? Czy uwzględnia się rzeczywiście krótkotrwałe wyjazdy?

Zgodnie ze stanowiskiem administracji podatkowej pobyt w Hiszpanii należy interpretować neutralnie: za dzień pobytu uznaje się każdy dzień, w którym dana osoba fizycznie znajdowała się na terytorium kraju choćby przez jakiś czas. Przy tym:

• nie jest wymagana minimalna liczba godzin pobytu w ciągu dnia;
• nie jest wymagany nocleg w Hiszpanii, aby dzień został zaliczony.

Co więcej, jeżeli podatnik udowodni pobyt za granicą tego samego dnia, w którym wiadomo, że przebywał również w Hiszpanii, taki dzień i tak zalicza się jako dzień pobytu w Hiszpanii. W takim przypadku stosuje się tzw. zasadę „1-1”: ten sam dzień kalendarzowy może być jednocześnie uznany za dzień pobytu w Hiszpanii i za dzień pobytu w innym kraju.

Także dni, w których osoba rozpoczyna lub kończy podróż z hiszpańskiego lotniska, czyli dni tranzytu przez terytorium Hiszpanii (na przykład gdy przyjeżdża na lotnisko z kraju zamieszkania, z którego nie ma bezpośrednich lotów), są uznawane za dni pobytu w Hiszpanii, jeżeli dochodzi przy tym do przejścia kontroli celnej lub imigracyjnej.

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania

W dwustronnych umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, podpisanych przez Hiszpanię z innymi państwami, do określenia statusu rezydenta podatkowego stosuje się odesłanie do prawa krajowego każdego państwa.

Ponieważ każde państwo ma prawo ustanawiać różne kryteria, może dojść do sytuacji, w której dwa państwa jednocześnie uznają tę samą osobę za swojego rezydenta podatkowego.

W takich spornych przypadkach umowy zwykle ustanawiają następujące zasady określania, którego państwa rezydentem podatkowym jest osoba fizyczna:

• Osoba fizyczna jest uznawana za rezydenta podatkowego tego państwa, w którym ma stałe mieszkanie pozostające do jej dyspozycji.
• Jeżeli stałe mieszkanie znajduje się w obu państwach, rezydencję podatkową określa się według państwa, z którym osoba fizyczna ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze (gdzie znajduje się ośrodek interesów życiowych).
• Jeżeli nie można tego ustalić, osoba fizyczna jest uznawana za rezydenta tego państwa, w którym zwykle przebywa.
• Jeżeli osoba fizyczna zwykle przebywa w obu państwach albo w żadnym z nich, rezydencję podatkową określa się według państwa jej obywatelstwa.
• Jeżeli osoba fizyczna jest obywatelem obu państw albo nie jest obywatelem żadnego z nich, kwestia rozstrzygana jest w drodze wzajemnego porozumienia właściwych organów tych państw.

Potwierdzenie statusu rezydenta podatkowego

Status rezydenta podatkowego potwierdza certyfikat wydany przez właściwy organ podatkowy odpowiedniego państwa. Okres ważności takiego certyfikatu wynosi jeden rok – obowiązuje on wyłącznie w tym roku kalendarzowym, w którym został uzyskany, i należy go co roku odnawiać, jeżeli dana osoba zamierza pozostać w statusie nierezydenta podatkowego Hiszpanii.

Jeśli mowa o Unii Europejskiej, większość państw europejskich stosuje te same kryteria rezydencji podatkowej co Hiszpania. Dlatego jeśli dana osoba mieszka w Hiszpanii ponad 183 dni, istnieje duże prawdopodobieństwo, że po prostu nie otrzyma takiego certyfikatu w innym państwie.

Osoba fizyczna może mieć pozwolenie na pobyt lub być rezydentem administracyjnym jakiegoś państwa, ale jednocześnie nie być jego rezydentem podatkowym. To właśnie certyfikat uzyskany w innym państwie potwierdza, że cudzoziemiec nie powinien być opodatkowany w Hiszpanii jako rezydent. W przypadku posiadania takiego certyfikatu hiszpańskie organy podatkowe nie będą uważały go za rezydenta podatkowego Hiszpanii, nawet jeśli przebywa on w kraju ponad 183 dni w roku.

Rezydencja podatkowa osób prawnych w Hiszpanii

Osoba prawna jest uznawana za rezydenta podatkowego Hiszpanii, jeśli spełniony jest którykolwiek z poniższych warunków:

• Została utworzona zgodnie z prawem hiszpańskim.
• Jej siedziba statutowa znajduje się na terytorium Hiszpanii.
• Miejsce jej faktycznego zarządu znajduje się na terytorium Hiszpanii. Uważa się, że miejsce faktycznego zarządu znajduje się w Hiszpanii, jeśli to właśnie tutaj sprawowane jest kierownictwo i kontrola nad całą działalnością spółki.

Hiszpańska administracja podatkowa ma prawo uznać, że spółka zarejestrowana w jurysdykcji offshore jest faktycznie rezydentem podatkowym Hiszpanii, jeżeli:

• jej główne aktywa składają się bezpośrednio lub pośrednio z majątku położonego w Hiszpanii lub z praw wykonywanych na terytorium Hiszpanii;
• albo jej główna działalność jest prowadzona w Hiszpanii.

Zasada ta nie ma zastosowania, jeżeli zostanie udowodnione, że faktyczny zarząd i efektywne kierownictwo spółki są wykonywane w innym państwie, a jej utworzenie i działalność wynikają z rzeczywistych przyczyn gospodarczych i celów biznesowych, a nie tylko z zarządzania papierami wartościowymi lub innymi aktywami.

Jeżeli istnieje umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, osoba prawna jest uznawana za rezydenta podatkowego wyłącznie tego państwa, w którym znajduje się miejsce jej faktycznego zarządu. Podobnie jak w przypadku osoby fizycznej, osoba prawna potwierdza swoją rezydencję podatkową w określonym państwie za pomocą certyfikatu wydanego przez organy podatkowe. Okres ważności takiego certyfikatu wynosi jeden rok.