- De belangrijkste gedachte: Garnacha is allang niet meer alleen een ondersteunende druif in assemblages. Het ras kan uitzonderlijke wijnen opleveren die volledig van Garnacha zijn gemaakt.
- De revolutie in Priorat: pionierende wijnmakers hielpen in de jaren tachtig om Garnacha opnieuw internationaal op de kaart te zetten.
- Waar zoeken: Priorat, Gredos, Aragón, Navarra, Montsant en Bullas behoren tot de interessantste wijngebieden.
- Wijnen om te ontdekken: de auteur noemt onder meer Clos Erasmus, L’Ermita, Alto Moncayo, de wijnen van Comando G en projecten van Casa Castillo, Saura en Julia Casado.
- Een mediterraan perspectief: Garnacha ontwikkelt ook in het zuidoosten van Spanje steeds meer een eigen karakter.
Over de auteur: Dmitry Kesadov is wijnexpert en journalist, afgestudeerd aan de wijnschool Enotria. Hij woont sinds 1996 in Spanje en schrijft vooral over wijn, gastronomie en restaurants als onderdeel van de Spaanse cultuur.
Waarom Garnacha onze aandacht verdient
Welkom terug. Dmitry Kesadov hier, uw gids in de wereld van wijn, met een nieuwe aflevering van onze gastronomische notities. Daarmee willen we u laten kennismaken met de fascinerende wereld van de Spaanse wijnbouw en eetcultuur.
In onze regio zijn zo veel bodega’s en restaurants te vinden dat je al snel door de bomen het bos niet meer ziet. Soms krijg je bijna de neiging om alle zorgvuldige keuzes overboord te gooien en gewoon alles te eten en te drinken wat je tegenkomt, in de overtuiging dat alles wat Spaans is vanzelfsprekend uitstekend moet zijn.
Daar zit een kern van waarheid in, maar slechts ten dele. Er is hier ontzettend veel goeds te vinden, maar daarnaast bestaan er ook werkelijk uitzonderlijke ontdekkingen. En juist over die bijzondere zaken proberen we te vertellen.
We hebben het eerder al gehad over Monastrell. Vandaag richten we onze aandacht op Garnacha, een druivenras dat volgens velen zou kunnen uitgroeien tot hét visitekaartje van Spaanse rode wijn.
Garnacha in het kort
- Naam: Garnacha in Spanje, Grenache in Frankrijk.
- Klimaat: een druivenras dat van warmte houdt.
- Eigenschappen: relatief dunne schillen en niet altijd eenvoudig te verbouwen. De druif is gevoelig voor bepaalde ziekten en kan behoorlijk veeleisend zijn.
- Ideale omstandigheden: droge bodems en stenige hellingen, al kan de druif ook op andere plaatsen goed gedijen.
- Rijping: een laatrijpend druivenras.
- Verspreiding: Spanje, Frankrijk, de Verenigde Staten, verschillende delen van Afrika en Australië.
De oorsprong van Garnacha en haar plaats in de Spaanse wijnbouw
Garnacha wordt doorgaans beschouwd als een Spaans druivenras. Toch zou het misschien nauwkeuriger zijn om haar oorsprong te zoeken in de gebieden die ooit deel uitmaakten van verschillende grote middeleeuwse koninkrijken.
Daaronder bevonden zich het koninkrijk Pamplona, dat vanaf de elfde eeuw bestond en zich aan beide zijden van de Pyreneeën uitstrekte, en het koninkrijk Aragón, dat op het hoogtepunt van zijn macht ook gebieden beheerste in het huidige Frankrijk, Catalonië en Valencia. Daarnaast waren er het graafschap Castilië en het graafschap Roussillon. En natuurlijk het koninkrijk Navarra.
We mogen er redelijkerwijs van uitgaan dat Garnacha voor de wijnbouwers in deze gebieden, waar Basken, Catalanen, Fransen en Spanjaarden woonden, een belangrijk en misschien zelfs het belangrijkste druivenras was.
Onder Spaanse wijnliefhebbers wordt tegenwoordig regelmatig de gedachte besproken dat juist Garnacha, en niet Tempranillo, het werkelijk inheemse druivenras is dat de authentieke smaak en ziel van Spanje het beste tot uitdrukking brengt.
Maar hier ontstaat een merkwaardige tegenstrijdigheid.
Spaanse wijncritici schrijven al jarenlang over een zogenaamd nieuwe trend rond Garnacha. Onlangs vertelde een vriend mij opnieuw over een artikel in een wijnmagazine, waarin deze naar verluidt onderschatte druif en een nieuwe golf binnen de Spaanse wijnbouw werden besproken.
Maar wacht eens even, vroeg ik hem. En Priorat dan?
Om de een of andere reden leggen veel mensen nog altijd niet rechtstreeks het verband tussen Priorat en Garnacha.
Priorat en de wijnrevolutie van de jaren tachtig
We moeten hier even stilstaan en een uitstapje maken naar Priorat, een regio die Garnacha natuurlijk niet heeft ontdekt, maar die er ongetwijfeld aan heeft bijgedragen dat de druif opnieuw tot de absolute wereldtop ging behoren.
Als we het hebben over de wedergeboorte van Garnacha en het ontstaan van wat je gerust een ware Garnacha-gekte zou kunnen noemen, dan begon dat volgens mij juist in het Priorat van de jaren tachtig.
René Barbier, Álvaro Palacios, Daphne Glorian, José Luis Pérez en hun navolgers speelden een doorslaggevende rol in deze ontwikkeling.
De jonge sterren die tegenwoordig met Garnacha werken en over wie we het later nog zullen hebben, vertegenwoordigen alweer de tweede golf.
Het is onmogelijk om de volledige geschiedenis van de spectaculaire opkomst van Priorat in één artikel te vertellen, maar laten we in ieder geval de belangrijkste gebeurtenissen schetsen.
In de twintigste eeuw waren de wijngaarden van Priorat lange tijd verwaarloosd. De druifluis, oorlogen en andere problemen maakten het steeds moeilijker om van wijnbouw te leven, waardoor meer dan de helft van de bevolking uiteindelijk naar de kust verhuisde.
In het wijngebied D.O. Tarragona werden goede wijnen gemaakt, maar veel verder ging de internationale reputatie niet.
En toen, in de jaren tachtig, slaagde een groep mensen erin iets te bereiken wat later bekend zou worden als het wonder van Priorat, of de wijnrevolutie van Priorat.
Het waren beslist geen toevallige enthousiastelingen die simpelweg geluk hadden. Ze wisten precies wat ze deden toen ze op zoek gingen naar uitzonderlijke wijngaardpercelen. Ze kenden Garnacha en begrepen de waarde van de druif.
Álvaro Palacios kwam uit een familie van wijnmakers in Rioja, waar Garnacha nooit een onbelangrijk druivenras is geweest. Ook Carlos Pastrana, René Barbier en José Luis Pérez waren goed opgeleide en ervaren professionals.
Ze kozen bewust voor percelen met oude wijnstokken en richtten zich op extreem lage opbrengsten, naast andere principes die de kwaliteit van hun wijnen moesten waarborgen.
Natuurlijk speelde ook de geografie een rol. Zoals ik eerder al vertelde, neemt Priorat cultureel gezien een bijzondere plaats in. Fransen, Catalanen en Spanjaarden kunnen de streek ieder op hun eigen manier als vertrouwd beschouwen.
Franse wijnliefhebbers omarmden de wijnen uit Priorat dan ook bijna alsof ze uit hun eigen land kwamen. Ze herkenden snel de kwaliteit, met als gevolg dat zowel de prijzen als de beoordelingen binnen enkele jaren omhoogschoten.
Wijnen als L’Ermita, Clos Martinet, Clos Erasmus en Clos Mogador doorbraken de overheersende positie van Rioja en Ribera del Duero en wisten vrijwel zonder wachttijd tot de internationale wijnelite door te dringen.
De Spaanse geschiedenis heeft natuurlijk haar eigen bijzonderheden.
In Spanje is het niet altijd eenvoudig om over sensaties of revoluties te spreken. Garnacha wordt bijvoorbeeld al meer dan twintig jaar als een sensationele ontdekking gepresenteerd. Zelfs na de indrukwekkende successen van Priorat wordt de druif soms nog altijd omschreven als een veelbelovende nieuwkomer, bijna als een plaatselijke curiositeit.
In een land waar ontwikkelingen commercieel sneller verlopen, zoals de Verenigde Staten, zouden twintig jaar waarschijnlijk ruimschoots voldoende zijn geweest om Garnacha tot een gevestigde klassieker te maken.
Het karakter van Garnacha en haar rol in assemblages
Je kunt Garnacha op verschillende manieren beoordelen.
Voor veel mensen, onder wie ikzelf, is het een verrassend moeilijk te doorgronden druivenras. Ik kan de druif tijdens een blindproeverij lang niet altijd herkennen en vind het soms lastig om haar sensorische eigenschappen nauwkeurig te beschrijven.
Die moeilijk te vatten persoonlijkheid kun je als een van de sterke kanten van Garnacha beschouwen, hoewel ze het soms ook lastiger maakt om de druif te begrijpen en onder de aandacht te brengen.
Het is geen toeval dat Garnacha vaak in assemblages wordt gebruikt, samen met druivenrassen als Syrah, Mourvèdre, Cabernet Sauvignon en Tempranillo.
De redenen daarvoor verschillen per regio, net als het resultaat dat wijnmakers willen bereiken.
In Rioja worden bijvoorbeeld soms wijnen van honderd procent Garnacha gemaakt, maar vaker wordt de druif gecombineerd met Tempranillo.
Op het beroemde Château de Beaucastel in de Rhônevallei werkte Jacques Perrin met dertien druivenrassen, terwijl Grenache slechts ongeveer dertig procent van de wijngaardoppervlakte besloeg.
In Australië was Grenache ooit het meest aangeplante druivenras, maar later moest het een groot deel van zijn positie afstaan aan Shiraz en Cabernet Sauvignon.
Legendarische Garnacha-wijnen en beoordelingen van wijncritici
Tegelijkertijd staat buiten kijf dat Garnacha uitzonderlijke wijnen heeft voortgebracht en nog altijd voortbrengt die volledig van één druivenras zijn gemaakt.
Wanneer Garnacha de hoofdrol speelt, kan ze werkelijk schitteren.
Álvaro Palacios noemde Château Rayas ooit zijn favoriete wijn en zelfs, naar zijn mening, de beste wijn ter wereld. Bij voorkeur de jaargang 2000.
Château Rayas komt uit Châteauneuf-du-Pape, waar de familie Reynaud op een domein van ongeveer dertien hectare een uitzonderlijke wijn van Garnacha maakt.
Volgens de overlevering begon het familiebedrijf door een ongelukkige wending van het lot. In 1880 verloor notaris Albert Reynaud zijn gehoor en moest hij van beroep veranderen. Daarom kocht hij een wijngaard.
Wijnliefhebbers weten dat de grote wijnen van Zuid-Frankrijk, zoals Hermitage, Côte-Rôtie, Gigondas en Châteauneuf-du-Pape, al een uitzonderlijke reputatie genoten voordat Bordeaux zijn leidende positie verwierf.
Mourvèdre, Syrah en Grenache behoren tot de belangrijkste druivenrassen die met deze wijnen worden geassocieerd.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat Robert Parker, wiens invloed heeft bijgedragen aan het internationale prestige van Bordeaux, ook een groot bewonderaar werd van de wijnen uit de Rhônevallei en herhaaldelijk wees op het enorme potentieel van Spaanse Garnacha.
In 2009 maakte hij zelfs een bijzondere reis naar Spanje. Daarvoor had hij het land naar verluidt slechts eenmaal bezocht gedurende zijn dertigjarige carrière.
Bij die gelegenheid nam hij deel aan een speciale Garnacha-proeverij tijdens de conferentie Wine Future.
En laten we zijn beroemde beoordelingen van honderd punten niet vergeten.
Wijnen op basis van Tempranillo kregen regelmatig de maximale score: Artadi in 2004, wijnen van Benjamín Romeo in 2004 en 2005, Ramírez de Ganuza in 2004, Numanthia in 2004, Pingus in 2004 en 2012 en Vega Sicilia uit de jaargang 1962, om er maar enkele te noemen.
Maar Garnacha doet daar nauwelijks voor onder.
Denk aan L’Ermita 2013, de lang gerijpte Garnacha van Arrels del Priorat, het Aragonese Alto Moncayo dat tweemaal de hoogste waardering ontving, en Clos Erasmus uit Priorat.
Daarnaast is Contador van Benjamín Romeo, een wijnmaker die helaas in 2026 is overleden, eveneens een assemblage waarin Garnacha een rol speelt.
We kunnen daar de recente en opzienbarende honderdpuntenwijnen Rumbo al Norte uit 2016 en 2021 aan toevoegen, gemaakt van Garnacha uit Gredos door Comando G, evenals Tumba del Rey Moro 2023 van dezelfde producent.
Álvaro Palacios heeft bovendien in Rioja een uitmuntende Garnacha gemaakt: Quiñón de Valmira 2023.
En natuurlijk zijn er de wijnen van Priorat: Clos Erasmus uit 2004, 2005, 2013 en 2020, Les Manyes 2024 en Nit de Nin Mas d’en Caçador 2020.
Vaak hebben we het over wijnen die niet volledig uit Garnacha bestaan, maar waarin de druif altijd de hoofdrol of op zijn minst een bijzonder belangrijke rol vervult.
Garnacha buiten Spanje
Garnacha heeft nog een ander voordeel ten opzichte van Tempranillo: Grenache is een werkelijk internationaal druivenras, terwijl Tempranillo veel sterker met Spanje verbonden blijft.
Naast de grote Grenache-wijnen uit de Rhônevallei vinden we uitstekende voorbeelden in de Verenigde Staten, onder meer bij projecten van John Alban en Sine Qua Non, en in Australië, waar producenten als Torbreck hebben laten zien wat deze druif in haar mars heeft.
De nieuwe Garnacha: stijlen, producenten en toekomstperspectieven
Laten we nu eens kijken naar de huidige ontwikkelingen en vooral naar de vraag waar we de beste Garnacha-wijnen kunnen vinden.
De traditionele stijl van de grote Spaanse wijnen uit Rioja en Ribera del Duero, met hun krachtige fruitigheid en chocoladeachtige aroma’s, heeft tegenwoordig een interessante aanvulling gekregen in de vorm van een nieuwe Garnacha-stijl.
Misschien zal dit druivenras uiteindelijk een deel van de plaats innemen die we doorgaans met Pinot Noir associëren, een druif die in Spanje toch betrekkelijk weinig mogelijkheden heeft om op grote schaal te worden aangeplant.
Garnacha kan uitgroeien tot een favoriet onder wijnliefhebbers die houden van subtiliteit, gelaagdheid, moeilijk te doorgronden nuances en complexe aroma’s die zich geleidelijk in het glas ontvouwen.
Nieuwe generaties uit gevestigde wijnmakersfamilies werken inmiddels volop met Garnacha.
René Barbier III en de familie Balaguer creëerden in Priorat de beroemde wijn Ca del Viudes.
Daniel Jiménez-Landi verliet in 2012 het familiewijnhuis en raakte betrokken bij Comando G, een project dat zich toelegt op het onderzoeken van de mogelijkheden van Garnacha en het experimenteren met verschillende wijnstijlen.
In Aragón zou ik vooral Fagus van Bodegas Aragonesas en Clos de Baltasar van Bodegas San Alejandro willen noemen.
Dit laatste wijnhuis heeft herhaaldelijk gouden en zilveren medailles gewonnen tijdens de internationale wedstrijd Grenaches du Monde.
Het is een belangrijke wedstrijd met veel deelnemers. Tijdens verschillende edities worden meer dan zestig gouden medailles uitgereikt.
Franse en Spaanse producenten behoren doorgaans tot de meest succesvolle deelnemers, maar ook Italië, vooral Sardinië, Australië en andere landen zijn vertegenwoordigd.
Ook de wijnen uit Toledo, Madrid, Cariñena, Campo de Borja, Navarra en Montsant bieden bijzonder veel perspectief.
Nu al zijn in deze regio’s wijnen te vinden met een verrassend goede prijs-kwaliteitverhouding. Ik raad iedereen aan de opkomst van nieuwe Garnacha-sterren in deze gebieden nauwlettend te volgen.
Ik ben ervan overtuigd dat ze zullen verschijnen.
Alto Moncayo en Garnacha uit Aragón
Alto Moncayo mogen we natuurlijk niet overslaan.
Bij dit project zijn Bodegas Borsao uit Campo de Borja, Jorge Ordóñez, Dan Philips en oenoloog Chris Ringland betrokken.
De Australiër Chris Ringland slaagde er voor de derde keer in zijn indrukwekkende carrière in iets buitengewoons te bereiken.
Na zijn eigen beroemde Shiraz-wijnen en het project El Nido, waarmee Monastrell uit het Spaanse Middellandse Zeegebied internationaal aanzien kreeg, was het de beurt aan Garnacha.
Ringland creëerde Alto Moncayo, waarvan zowel de jaargang 2007 als die van 2009 de maximale score van honderd Parker-punten behaalde.
Gredos: het hart van de moderne Garnacha
Misschien is Gredos tegenwoordig wel de bekendste regio voor bijzondere Garnacha-wijnen.
Naast het al genoemde Comando G zijn hier tal van andere wijnprojecten te vinden die de moeite waard zijn.
De prijzen van Comando G-wijnen lopen steeds vaker op tot bedragen van drie cijfers in euro’s, maar uitstekende Garnacha van bijvoorbeeld Soto Manrique blijft aanzienlijk betaalbaarder.
Verder zou ik 4 Monos, Bernabeleva en Pegaso willen noemen, het project dat verbonden is aan Telmo Rodríguez.
Het zijn bijzondere wijnen, relatief licht van structuur, maar met zo veel energie en aromatische intensiteit dat hun elegantie en lichtheid juist sterke eigenschappen worden in plaats van tekortkomingen.
Het loont de moeite om deze wijnen op te zoeken en er nu van te genieten.
Garnacha in Alicante, Murcia en het Spaanse Middellandse Zeegebied
Inmiddels vragen sommige lezers zich waarschijnlijk af waarom we ons zo ver van huis hebben gewaagd.
Deze gastronomische notities gaan immers vooral over onze eigen regio en de interessantste aspecten van de plaatselijke wijn- en eetcultuur.
En Aragón, Priorat en Gredos liggen nu eenmaal behoorlijk ver van onze mediterrane kust.
Het klopt dat Garnacha niet tot de belangrijkste druivenrassen van het zuidoosten van Spanje behoort.
In ons artikel over de zuidelijke stijl van Spaanse wijnen en in het artikel over Monastrell hebben we de belangrijkste druivenrassen van het Middellandse Zeegebied al besproken: Monastrell, Moscatel, Garnacha Tintorera, Giró en Bobal, onder andere.
Toch hebben we ook hier Garnacha, en zelfs bijzonder goede.
Casa Castillo maakt bijvoorbeeld de wijn El Molar.
Bij het historische wijnhuis Bodega Castaño vinden we GMS, gemaakt van de beroemde combinatie Garnacha, Monastrell en Syrah. Deze assemblage is inmiddels bijna uitgegroeid tot een klassieke wijncategorie op zichzelf.
Bullas: een nieuw thuis voor Garnacha
En nu lijkt onze mediterrane Garnacha zelfs een eigen herkenbaar gebied te ontwikkelen binnen de D.O. Bullas.
Bullas is trouwens om minstens drie redenen een bezoek waard.
Ten eerste is het een bijzonder hooggelegen gebied met een eigen landschap, keuken, geschiedenis en cultuur.
De wijnbouwtraditie gaat hier verrassend ver terug, tot duizenden jaren geleden. Deze streek heeft zowel de tijd van de Feniciërs als de Romeinse overheersing meegemaakt.
Volgens een plaatselijke legende droegen de tempeliers in de dertiende eeuw bij aan de verdere verspreiding van de wijncultuur. Ze zouden de inwoners hebben aangemoedigd om wijn te drinken in plaats van water, dat destijds als onveilig werd beschouwd.
De tweede reden om Bullas te bezoeken is het uitstekende wijnmuseum, een aangename verrassing op een plek waar je zoiets misschien niet direct zou verwachten.
En de derde reden is natuurlijk de wijn zelf.
De wijnen van Bullas hebben een heel eigen karakter. En het lijkt erop dat de plaatselijke wijnmakers, naast Monastrell, ook met Garnacha steeds interessantere resultaten beginnen te boeken.
Vrijwel gelijktijdig, in 2015 en 2016, begonnen de uit Madrid afkomstige celliste Julia Casado en de familie Saura te werken met Garnacha-wijngaarden in de omgeving van Bullas.
Tegenwoordig omvat hun assortiment, naast wijnen van Monastrell, ook bijzondere Garnacha-wijnen: Cauro Ventum en Raigón van Bodega Saura en El Ninja de las Uvas van Vinos de Sur Salvaje, het project van Julia Casado.
Voegen we daar de Garnacha van het project Paraísos Perdidos aan toe, met name de wijn Vida Salvaje, dan wordt het moeilijk om al deze ontwikkelingen als louter toeval te beschouwen.
De hooggelegen, droge en warme gebieden van Bullas en Caravaca de la Cruz zouden weleens kunnen uitgroeien tot een nieuwe erkende thuisbasis voor Garnacha, naast de wijnstreken die we in dit artikel hebben ontdekt.
Tot slot
Dus trek eropuit! Neem de moeite om de bergachtige gebieden in het binnenland van onze regio te verkennen.
Proef de wijnen die we hebben besproken, ontdek nieuwe bodega’s en maak kennis met de vele gezichten van Garnacha. Laat u meeslepen door het enthousiasme voor deze bijzondere druif en sluit u aan bij de groeiende groep liefhebbers.
Er valt nog ontzettend veel te ontdekken, en die ontdekkingsreis belooft bijzonder aangenaam te worden.
FAQ: veelgestelde vragen over Garnacha in Spanje
Zijn Garnacha en Grenache hetzelfde druivenras?
Ja. Garnacha is de Spaanse naam en Grenache de Franse naam voor hetzelfde blauwe druivenras. Het wordt ook verbouwd in andere wijnlanden, waaronder de Verenigde Staten en Australië.
Waarom is Priorat zo belangrijk voor de geschiedenis van Garnacha?
In de jaren tachtig richtten pionierende wijnmakers in Priorat zich op oude wijnstokken, lage opbrengsten en uitzonderlijke wijngaardlocaties. Hun wijnen hielpen Garnacha internationaal opnieuw erkenning te geven en toonden aan dat de druif wijnen van wereldklasse kan voortbrengen.
Welke Spaanse wijnstreken produceren interessante Garnacha-wijnen?
Dmitry Kesadov noemt vooral Priorat, Gredos, Aragón, Navarra, Montsant en de hooggelegen wijngaarden van Bullas in Murcia. Iedere streek geeft een eigen interpretatie aan het druivenras.
Wordt Garnacha alleen gebruikt voor wijnen van één druivenras?
Nee. Garnacha wordt zowel gebruikt voor wijnen van één druivenras als voor assemblages. De druif wordt vaak gecombineerd met Tempranillo, Syrah, Monastrell en andere blauwe druivenrassen, afhankelijk van de streek en de gewenste wijnstijl.
Welke Garnacha-wijnen zijn het proberen waard in Murcia?
De auteur raadt onder meer El Molar van Casa Castillo, GMS van Castaño en de nieuwe Garnacha-wijnen uit Bullas aan, vooral de projecten van de familie Saura en Julia Casado.
Laatst bijgewerkt: 20 oktober 2026. Dit artikel gaat over wijncultuur en is uitsluitend bedoeld voor personen die de wettelijke minimumleeftijd voor alcoholconsumptie hebben bereikt. Drink met mate. De informatie is algemeen van aard en vormt geen commercieel aanbod.
