TL;DR: Dmitry Kesadov verkent wat we de zuidelijke stijl van Spaanse wijn kunnen noemen – royaal, zonovergoten en onmiskenbaar mediterraan. Hij laat zien hoe het lokale klimaat druiven als Monastrell, Alicante Bouschet – in Spanje beter bekend als Garnacha Tintorera – en Giró vormt, bespreekt enkele toonaangevende producenten en geeft aan welke flessen de moeite waard zijn om te ontdekken.
Over de auteur: Dmitry Kesadov is wijnexpert en journalist, opgeleid aan de wijnschool Enotria. Hij woont sinds 1996 in Spanje en schrijft vooral over wijn, gastronomie en restaurants als uitdrukking van de Spaanse cultuur.
De zuidelijke stijl en het leven aan de Middellandse Zee
Welkom terug. Dmitry Kesadov hier, met een nieuwe bijdrage over de wijn- en eetcultuur van Spanje.
Hoe kritisch we soms ook naar bepaalde kanten van het leven in Spanje kijken – en zeker naar Torrevieja en de Costa Blanca – één ding mogen we niet uit het oog verliezen: we wonen op een plek waar miljoenen mensen van dromen.
Hoe we hier terechtgekomen zijn, doet er uiteindelijk minder toe. Belangrijker is dat we leven in het hart van de mediterrane wereld, in een klimaat waar veel mensen uit koelere en minder milde streken graag niet alleen hun pensioen, maar een aanzienlijk deel van hun leven zouden doorbrengen.
Toeristische regio’s hebben echter ook een andere kant. Ze onderschatten soms hun eigen waarde en zoeken erkenning bij gevestigde namen en bekendere wijngebieden.
Lees ook: de wijngaarden van Torrevieja en de lokale wijnen van de regio.
Hoe lokale wijnen uit de schaduw van Rioja kwamen
Wijn is daar een goed voorbeeld van.
Toen we halverwege de jaren negentig voor het eerst in Spanje kwamen, stonden de wijnkaarten van restaurants in Torrevieja en omgeving meestal vol met witte wijnen uit Rueda en rode uit Rioja of Ribera del Duero. Wijnen van eigen bodem waren daarentegen nauwelijks te vinden.
Dat beeld is inmiddels sterk veranderd.
Toch hoor ik nog geregeld dat alleen namen als Pesquera, Matarromera of Pago de Carraovejas echt de moeite waard zouden zijn, terwijl wijnen uit Alicante, Murcia en het zuidoosten van Spanje worden weggezet als eenvoudig, zoet of weinig verfijnd.
Het is tijd om dat idee los te laten.
In een eerder artikel bespraken we de belangrijkste druif van Zuidoost-Spanje – Monastrell – en de indrukwekkende ontwikkeling van wijnhuizen als Casa Castillo, Cerrón, Barahonda en Casa Agrícola. Hun wijnen kunnen zich vandaag zonder moeite meten met de beste producenten van Spanje en daarbuiten.
Mediterrane wijnen worden steeds vaker gezien als de uitdrukking van een eigen identiteit – een stijl die we bij gebrek aan een betere term zuidelijk kunnen noemen.
Wilt u Alicante en het zuiden van de Costa Blanca beter leren kennen? Ontdek het actuele woningaanbod in een regio waar wijn, gastronomie en mediterrane levenskunst deel uitmaken van het dagelijks leven.
Wat verstaan we onder een zuidelijke wijnstijl?
De meeste wijnliefhebbers herkennen deze stijl meteen.
Het gaat om volle, rijpe en expressieve wijnen met aroma’s van bramen en donker fruit, een warme uitstraling, een rijke smaak en een stevige, soms licht rustieke structuur. Het zijn royale wijnen waarin de zon duidelijk voelbaar is.
De nieuwe generatie draait echter niet alleen om kracht.
De beste moderne voorbeelden zijn zachter, gelaagder, fluweliger en vooral beter in balans.
Wat geeft deze wijnen hun zuidelijke signatuur? Hoe herkenbaar is de stijl van Alicante en de omliggende gebieden? Is Monastrell de enige druif achter de recente opleving? En naar welke flessen moet u werkelijk uitkijken?
Om dat te begrijpen, moeten we verder kijken dan Monastrell en ook andere druivenrassen bekijken die dezelfde mediterrane taal spreken.
De belangrijkste druivenrassen van de regio
De eerste is Alicante Bouschet, in Spanje vooral bekend als Garnacha Tintorera.
Twee andere namen worden steeds vaker genoemd: Giró en Garnacha Peluda.
De laatste – peluda betekent “harig” en verwijst naar de fijne haartjes aan de onderzijde van het blad – wordt beschouwd als een variant van Garnacha.
Giró geldt inmiddels als een zelfstandig, lokaal druivenras en ontwikkelt zich geleidelijk tot een van de interessantste troeven van het gebied.
Wereldwijd zijn meer dan duizend druivenrassen bekend. Het is moeilijk met zekerheid te zeggen waarom juist deze zo sterk met het Middellandse Zeegebied verbonden raakten, maar het klimaat biedt een overtuigende verklaring.
Hoe klimaat en terroir de wijn bepalen
Niet wij kozen de druiven – de druiven kozen deze streek
In zekere zin waren wij het niet die deze rassen kozen. Zij vonden hier hun natuurlijke thuis.
Zuidoost-Spanje krijgt veel zon en weinig regen. De druiven die zich hier wisten te handhaven, waren dus vanzelfsprekend die welke bestand waren tegen hitte en langdurige droogte.
Wijnstokken gedijen waar veel andere planten het opgeven.
Monastrell, Garnacha Tintorera en Giró zijn uitstekend aangepast aan warme, droge omstandigheden. Hun wortels dringen diep de bodem in op zoek naar vocht.
In die oude bodemlagen vinden ze meer dan alleen water. Ze nemen ook mineralen en andere elementen op die bijdragen aan de rijpheid, fruitigheid en gulheid van de lokale wijnen.
Waarom Garnacha Tintorera zo diep van kleur is
Garnacha Tintorera behoort tot de kleine groep zogeheten teinturier-druiven.
In tegenstelling tot de meeste blauwe druiven heeft zij niet alleen een donkere schil, maar ook gekleurd vruchtvlees.
De meeste blauwe druiven hebben licht vruchtvlees. Daardoor kunnen ze worden gebruikt voor rosé, lichte rode wijn en zelfs witte wijn. De laatste jaren is ook de productie van witte wijn uit blauwe druiven populairder geworden, vaak onder de benaming blanc de noirs.
Teinturier-rassen waren mogelijk al duizenden jaren geleden bekend in het oude Nabije Oosten. Verwante druiven verspreidden zich later westwaarts richting de Middellandse Zee en oostwaarts naar de Kaukasus, waar Saperavi een van de bekendste voorbeelden werd.
Het is verleidelijk te denken dat het Spaanse woord tinto juist door zulke donkergekleurde druiven verbonden raakte met rode wijn nadat de Feniciërs ze naar de Iberische kust hadden gebracht.
In het Spaans roept tinto iets op dat geverfd, donker of bijna inktachtig is – beeldender dan het eenvoudige woord rojo, dat alleen “rood” betekent.
Alicante Bouschet, of Garnacha Tintorera
Laten we Garnacha Tintorera nu van dichterbij bekijken.
Franse bronnen schrijven de oorsprong van deze druif vaak aan Frankrijk toe, en de familie Bouschet – een bekende Franse dynastie van ampelografen – speelde ongetwijfeld een belangrijke rol in haar moderne geschiedenis.
Tegelijkertijd herinnert de naam Alicante aan de oude band met de wijngaarden van deze provincie.
In de regio zijn monocépage-wijnen te vinden bij producenten als Volver en Finca Ancestral, al wordt Garnacha Tintorera vaker gebruikt in assemblages.
In de nabijgelegen D.O. Almansa is het daarentegen een van de druiven die het gebied het duidelijkst definiëren.
Almansa als kennismaking met de zuidelijke stijl
Laya en Atalaya zijn relatief makkelijk verkrijgbare wijnen die verbonden zijn aan de Juan Gil-groep. Ook hun wijnen op basis van Monastrell zijn ruim beschikbaar.
De groep krijgt soms het verwijt dat zij de zuidelijke stijl wat ver doorvoert. Sommige wijnen uit de regio en Aragón halen 15%, en soms zelfs 16% alcohol.
Voor wie snel en duidelijk wil begrijpen waar deze stijl om draait, zijn het desondanks bruikbare referenties.
Piqueras werkt terughoudender en verfijnder. Via Falcon Vines kreeg ik ooit de gelegenheid om te lunchen met de eigenaar en wijnmaker.
Tijdens een door Falcon georganiseerde proeverij ontdekten we de assemblage Gold Label – een uitzonderlijk zachte wijn met rijp fruit, romigheid en tonen die aan ijs en crème brûlée deden denken.
Het is misschien geen fles voor elke dag.
Maar na een lange werkweek, op een terras en in goed gezelschap, vangt hij veel van het meest hedonistische dat het mediterrane zuiden te bieden heeft.
Almansa ligt weliswaar verder landinwaarts en behoort geografisch tot La Mancha, maar klimaat en karakter blijven onmiskenbaar verbonden met de mediterrane wereld.
Lees meer over lokale druiven, wijngebieden en tradities in onze gids over de wijnen van Alicante.
Giró – een van de meest veelbelovende druiven van de regio
Nu is het tijd voor Giró.
Jarenlang stond deze druif volledig in de schaduw van Monastrell en werd zij vaak beschouwd als een variant van Garnacha. Tegenwoordig zien veel wijnmakers Giró echter als een van de sleutels tot de toekomst van de regio.
De druif bezit veel van de rijpheid en mediterrane kracht van Monastrell en Garnacha Tintorera, maar onderscheidt zich door een levendigere zuurgraad, meer finesse, een strakkere structuur en een elegantere stijl.
Giró de Abargues en de oude wijngaarden van Marina Alta
Toen Pepe Mendoza het familiebedrijf verliet om zijn eigen wijnproject te beginnen, ging hij op zoek naar oude wijngaarden. Die vond hij in Abargues, vlak bij Xaló in Marina Alta, waar eeuwenoude Giró-stokken nog altijd groeien.
Daaruit ontstond Giró de Abargues 2018, een wijn die enkele jaren later steevast rond de 95 Parker-punten en vergelijkbare beoordelingen van andere internationale critici behaalde.
Volgens Mendoza is Giró onvervangbaar. Juist deze druif brengt frisheid, mineraliteit en kruidige aroma’s die de natuurlijke kracht van mediterrane wijnen in balans brengen.
Curii en het Giropa-collectief
Ook Violeta Gutiérrez de la Vega begon al enkele jaren eerder met Giró te werken.
Zij is de dochter van Felipe Gutiérrez de la Vega en Pilar Sapena, eigenaars van het familiewijnhuis dat onder andere de beroemde zoete Moscatel Santa Diva produceert.
Aanvankelijk maakte Giró deel uit van het familieproject. Daarna ontstond Curii, haar persoonlijke samenwerking met Alberto Redrado – sommelier en mede-eigenaar van restaurant La Escaleta.
Later volgde Giropa, een collectief van vijf kleine producenten die zich met grote toewijding inzetten voor het behoud en de ontwikkeling van Giró.
Kortom: de belangstelling voor Giró groeit snel, al moet de echte internationale doorbraak wellicht nog komen.
Hoe Giró mij overtuigde
Zelf raakte ik overtuigd van Giró nadat ik blind een wijn van de familie Cañizares proefde, bekend van projecten als Volver en Tarima.
Met “blind” bedoel ik dat ik ervan overtuigd was dat ik een Syrah van Rafa Cañizares in het glas had – een stijl die ik door de jaren heen vaak had geproefd.
Maar deze wijn voelde anders aan.
Hij had een opmerkelijke elegantie en deed mij denken aan de bergwijnen van Gredos of Bierzo.
Pas later bleek dat de wijn was gemaakt door Rafa’s dochter Sofía Cañizares, en wel van Giró.
Een onbevooroordeelde eerste indruk is vaak de eerlijkste. Sindsdien ben ik Giró blijven volgen en met steeds meer belangstelling blijven proeven.
Internationale druivenrassen en geslaagde assemblages
Naast Monastrell, Giró en Garnacha Tintorera worden in deze regio ook verschillende internationale druivenrassen verbouwd, waaronder Cabernet Sauvignon, Syrah, Merlot en Petit Verdot.
Vaak worden deze druiven met Monastrell geassembleerd om extra frisheid, structuur en elegantie toe te voegen.
Sommige combinaties zijn bijzonder geslaagd.
Bekende voorbeelden zijn:
- Al Lado de la Casa – Monastrell en Syrah (Bodega Castaño);
- Clio – Monastrell en Cabernet Sauvignon (Bodega El Nido);
- Lualma – Monastrell, Syrah en Garnacha Tintorera (Bodega Barahonda).
Welke mediterrane wijnen zijn de moeite waard?
Mijn persoonlijke overtuiging is dat in dit deel van Spanje al tijdens de tijd van de Feniciërs en de Myceners – en waarschijnlijk zelfs veel eerder – een goed ontwikkelde wijncultuur bestond.
De samenleving zag er anders uit, de waarden waren anders en dus waren ook de wijnen anders.
Niet eenvoudiger of minder verfijnd, maar gebaseerd op een andere filosofie: een mediterrane visie waarin wijn nauw verbonden is met het dagelijks leven.
Daarom raad ik liefhebbers van Spaanse wijn vaak aan juist met deze mediterrane druiven en wijngebieden te beginnen.
Mijn aanbevelingen:
- Monastrell en Bobal uit Valencia en Castilla-La Mancha – D.O. Utiel-Requena, D.O. Manchuela en D.O. Méntrida;
- Monastrell en Moscatel uit Murcia en Alicante – D.O. Alicante, D.O. Jumilla, D.O. Bullas en D.O. Yecla;
- Garnacha Tintorera uit D.O. Almansa;
- Syrah afkomstig van de mediterrane kust van Spanje.
De mediterrane stijl is meer dan alleen wijn. Op de Alegria-blog vindt u artikelen over gastronomie, lokale tradities, Spaanse steden en de mediterrane levensstijl.
De mediterrane wijntraditie
Het formele deel van deze wijnnotities loopt ten einde, maar eerst nog een korte historische uitstap.
Als de zuidelijke wijnstijl eeuwenlang zo invloedrijk was, hoe komt het dan dat de absolute top van de moderne wijnwereld tegenwoordig vooral wordt geassocieerd met Bordeaux, Bourgogne en Champagne?
Waarom vieren we feest met champagne, terwijl grote mediterrane wijnen zoals Sherry, Fondillón, Madeira en andere iconische wijnen uit Zuid-Spanje ooit tot de meest begeerde ter wereld behoorden?
Hoe het zwaartepunt van de wijnwereld naar de Atlantische kust verschoof
Het antwoord ligt niet zozeer in de wijnbouw zelf, maar in de geschiedenis.
De Middellandse Zee verloor geleidelijk haar centrale positie in handel, politiek en cultuur.
Steden als Sicilië, Genua, Venetië, Sevilla, Carthago en Alexandrië bepaalden niet langer de toon. In de afgelopen drie eeuwen verschoof de culturele invloed steeds meer naar de Atlantische wereld.
Franse wijnmakers groeiden uit van aandachtige leerlingen tot de internationale maatstaf voor kwaliteit.
Britse handelaren, schrijvers en critici ontwikkelden zich van enthousiaste liefhebbers tot de mensen die wijnclassificaties opstelden, boeken schreven en wereldwijd de wijncultuur hielpen vormgeven.
Dat is geen waardeoordeel.
De Frans-Britse wijntraditie heeft een enorme bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de moderne wijnwereld, en generaties wijnliefhebbers – ikzelf inbegrepen – hebben daarvan geleerd.
Toch is het goed om te onthouden dat de mediterrane wijncultuur al duizenden jaren bestond voordat de huidige hiërarchie ontstond.
Daar stond niet prestige centraal, maar levenskwaliteit.
Wijn hoorde bij de maaltijd, bij gesprekken met vrienden, bij gastvrijheid en bij het dagelijks leven.
Gedurende vele eeuwen behoorden de wijnen van Jerez, Alicante, de Canarische Eilanden en andere mediterrane wijngebieden tot de meest gewaardeerde ter wereld.
In een tijd waarin verschillende beroemde Franse wijnsteden nog bescheiden handelsplaatsen waren, arriveerden daar al schepen vol kostbare wijn uit Spanje en andere delen van het Middellandse Zeegebied.
Tot slot – op naar de wijnwinkel
Daarmee kunnen we de theorie achter ons laten en doen wat uiteindelijk het leukste blijft: een goede wijn uitzoeken.
Bij voorkeur in een gespecialiseerde wijnwinkel.
Online bestellen is zonder twijfel gemakkelijk, maar niets vervangt het geluid van flessen en glazen, een gesprek met een gepassioneerde wijnverkoper of een onverwachte proeverij.
Misschien schenkt iemand u wel een glas van iets dat u nog nooit hebt geproefd.
En voor u het weet verandert een gewone werkdag in een kleine mediterrane wijnreis.
Nuttige aanbevelingen
Interessante wijnen om te ontdekken:
- Giró de Abargues 2024
- Sofía Cañizares Giró
- Lualma 2022
- Piqueras Gold Label
Waar kunt u ze vinden?
Ik hoop dat deze notities u nieuwsgierig hebben gemaakt naar de wijnen van Alicante en de mediterrane kust van Spanje.
Tot de volgende keer!
Veelgestelde vragen
Wat wordt bedoeld met de zuidelijke stijl van Spaanse wijn?
Het gaat om volle, rijpe en fruitige mediterrane wijnen met aroma’s van donker fruit, een warme structuur en een rijke smaak. Moderne interpretaties behouden hun karakter, maar tonen meer elegantie, frisheid en balans.
Welke druivenrassen vertegenwoordigen deze stijl het beste?
Monastrell, Alicante Bouschet (Garnacha Tintorera), Giró, Bobal en mediterrane Syrah behoren tot de belangrijkste vertegenwoordigers. Ook Cabernet Sauvignon, Merlot en Petit Verdot worden regelmatig gebruikt in kwaliteitsassemblages.
Waarom krijgt Giró tegenwoordig zoveel aandacht?
Giró combineert mediterrane rijpheid met frisse zuren, mineraliteit en kruidige aroma’s. Daardoor zien veel wijnmakers in Alicante de druif als een belangrijke pijler voor de toekomst van de regio.
Waar vindt u goede Garnacha Tintorera?
D.O. Almansa geldt als hét referentiegebied voor Garnacha Tintorera. Wijnen als Laya, Atalaya en verschillende cuvées van Piqueras vormen uitstekende kennismakingen met deze druif.
Welke Spaanse wijnregio’s zijn ideaal om de mediterrane stijl te ontdekken?
Begin bij D.O. Alicante, D.O. Jumilla, D.O. Yecla, D.O. Bullas, D.O. Almansa, D.O. Utiel-Requena, D.O. Manchuela en D.O. Méntrida.
Verder lezen
De informatie in dit artikel vormt geen juridisch of fiscaal advies en mag niet worden beschouwd als een openbaar aanbod.
